+48 261 839 630    centrum@ccj.wat.edu.pl    CCJ na FB

ISO 22000 (FSMS)

System zarządzania bezpieczeństwem żywności

Bezpieczeństwo żywności odnosi się do występowania zagrożeń związanych z żywnością w momencie jej konsumpcji (spożycia przez konsumenta). Ponieważ wystąpienie zagrożeń bezpieczeństwa żywności może mieć miejsce w każdym etapie łańcucha żywnościowego, niezbędne jest odpowiednie nadzorowanie całego obszaru tego łańcucha. W ten sposób bezpieczeństwo żywności jest zapewniane w rezultacie połączonych wysiłków wszystkich podmiotów uczestniczących w łańcuchu żywnościowym.


Stosowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności przez organizację funkcjonującą na rynku żywnościowym jest przydatnym narzędziem do zapewnienia zgodności z wymaganiami określonymi w prawie żywnościowym. Przepisy prawa z obszaru żywności wymagają, aby w każdej organizacji zajmującej się produkcją i/lub obrotem żywności został wdrożony i skutecznie utrzymywany system HACCP.


CCJ ma świadomość, że wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności, którego integralną częścią są zasady HACCP jest bardzo pracochłonne, wymaga dużego zaangażowania zarówno ze strony najwyższego kierownictwa jak i całego personelu. I po pewnym czasie mówicie Państwo: wdrożyliśmy system zarządzania bezpieczeństwem żywności, tylko czy jest on skuteczny?


Na to pytanie CCJ odpowie Państwu bez wahania. Skuteczność systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności może być oceniona w procesie certyfikacji na zgodność z ISO 22000.


Dla kogo FSMS jest przeznaczony?

ISO 22000 Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności-Wymagania dla każdej organizacji należącej do łańcucha żywnościowego jest międzynarodowym standardem, który łączy w sobie wymagania systemu HACCP (zgodnego z Codex Alimentarius) oraz Dobrych Praktyk (Produkcyjnych, Higienicznych, itp.). Wymagania normy są stosowane w organizacjach bez względu na jej typ, wielkość, czy charakter dostarczanego wyrobu/usługi.


ISO 22000 jest dokumentem zawierającym wymagania dotyczące funkcjonowania oraz doskonalenia systemu zarządzania ukierunkowanego na dostarczenie do klienta bezpiecznych wyrobów z łańcucha żywnościowego.


ISO 22000 stanowi rozwinięcie dotychczasowego systemu bezpieczeństwa żywności w kierunku typowego modelu zarządzania bazującego na wymaganiach ISO 9001 i jest adresowana do organizacji bezpośrednio lub pośrednio uczestniczących w łańcuchu żywienia, a tym, w szczególności do producentów żywności, producentów dodatków do żywności, dystrybutorów (magazyny, hurtownie), producentów wyposażenia maszyn i urządzeń, firm cateringowych, handlowców, hoteli, firm transportowych, producentów opakowań, hodowców, plantatorów, usługodawców (np. usługi mycia i dezynfekcji).


ISO 22000 jest kompatybilne z systemem ISO 9001 oraz systemem zarządzania środowiskowego ISO 14001 - pozwala to na zintegrowanie już istniejących w organizacji systemów zarządzania.


Dlaczego warto wdrożyć i certyfikować FSMS?

Wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności i uzyskanie certyfikatu na zgodność z normą PN-EN ISO 22000 przynosi szereg wymiernych korzyści przejawiających się między innymi:


  • wzrostem zaufania klientów, w tym urzędowej kontroli,
  • wzrostem konkurencyjności na rynkach krajowych i zagranicznych,
  • obniżeniem kosztów działalności - brak braków dzięki doskonaleniu prowadzonej działalności,
  • poprawą komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej,
  • działania zgodnie z prawem żywnościowym,
  • uporządkowaniem działań organizacji,
  • redukcją kosztów - wzrost efektywności,
  • ochroną interesów Państwa organizacji oraz konsumenta poprzez wytwarzanie wyrobów i realizację usług bezpiecznych dla zdrowia,
  • ciągłym doskonaleniem systemu - rozwojem organizacji,
  • wartością dodaną pozostawioną przez kompetentnych auditorów.


Certyfikacja FSMS w Centrum Certyfikacji Jakości (CCJ)

Centrum Certyfikacji Jakości, od 2007 roku w ramach posiadanej akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji (AC 057) certyfikuje systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności.


Certyfikacji mogą poddać się wszystkie organizacje zainteresowane potwierdzeniem przez niezależną stronę trzecią - CCJ, że system FSMS został właściwie zaprojektowany, jest wdrożony i ciągle doskonalony.


Uzyskanie certyfikatu stanowi potwierdzenie, że system FSMS został sprawdzony i jest zgodny ze standardem stanowiącym zbiór najlepszych praktyk w tym zakresie.


W celu uruchomienia procesu certyfikacji na zgodność z normą ISO 22000 należy dostarczyć do CCJ następujące dokumenty:


  • wniosek o certyfikację,
  • podpisaną umowę,
  • dokumentację FSMS lub zintegrowanego systemu zarządzania.


Klienci zainteresowani certyfikacją systemów zarządzania w CCJ mają możliwość otrzymania oferty cenowej po uprzednim wypełnieniu zapytania ofertowego, pobranego ze strony.

Po złożeniu wniosku o certyfikację z kompletem dokumentacji przygotowywana jest lub potwierdzana oferta opracowana na podstawie kompletnej informacji o funkcjonującym systemie zarządzania bezpieczeństwem żywności.


Podstawowe informacje o formalnych wymaganiach i etapach realizacji procesu certyfikacji dostępne są na stronie internetowej, w zakładce informacje ogólne, w dokumencie "Zasady certyfikacji - Informator dla klienta" oraz na życzenie Klienta w formie papierowej.


Zasady ustalania czasu trwania auditu oraz opłat w procesie certyfikacji, nadzoru i ponownej certyfikacji systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności wg ISO 22000 obowiązujące w CCJ.


Podstawowe zasady ustalania opłat za certyfikację:

Cena netto usługi certyfikacyjnej realizowanej przez CCJ wyliczana jest wg poniższego wzoru:


A = B + (C x D) + E

gdzie:


  • A - cena netto,
  • B - opłata stała, określona w aktualnym cenniku CCJ,
  • C - liczba auditodni,
  • D - stawka stała za jeden dzień auditu, określona w aktualnym cenniku CCJ,
  • E - koszty zakwaterowania, podróży i wyżywienia auditorów.


Opłata stała pobierana jest przed auditem certyfikacyjnym oraz co roku w trakcie ważności certyfikacji, tj.: dwa miesiące przed planowanym auditem w nadzorze oraz sześć miesięcy przed planowanym auditem ponownej certyfikacji.


Zasady ustalania auditu

Do określenia czasu trwania auditu przyjmuje się czas poświęcony na:


  • planowanie auditu,
  • przegląd dokumentacji,
  • komunikowanie się z personelem klienta,
  • przeprowadzenie auditu w obiektach klienta (auditu na miejscu - nie krócej jak 80% ustalonego czasu trwania auditu) w ramach 8 godzin pracy, w tym planowane przerwy,
  • opracowanie raportu


Czas audiu certyfikującego może obejmować techniki auditowania zdalnego (jeżeli jest to możliwe) max do 30% czasu auditu na miejscu. W uzasadnionych przypadkach może czas ten być wydłużony pod warunkiem uzasadnienia planu auditu oraz uzyskania specjalnej zgody Polskiego Centrum Akredytacji, jeszcze przed realizacją auditu.


Przy wyznaczaniu czasu auditu przyjmuje się, że czas auditu w nadzorze (N) wynosi 1/3 auditu certyfikującego (C), auditu ponownej certyfikacji (PC) wynosi 2/3 auditu C.


Podstawą wykorzystywaną do określania wysokości opłat (stałej oraz za audit) jest efektywna liczba personelu (ELP).
Efektywna liczba personelu jest obliczana z uwzględnieniem następujących czynników:


  • liczba personelu zaangażowanego w ramach zakresu certyfikacji,
  • pracownicy ujęci częściowo w zakresie certyfikacji,
  • forma zatrudnienia: pełny etat, na część etatu, personel niepracujący na stałe (sezonowo, tymczasowo, na umowę o dzieło lub zlecenie),
  • praca w systemie zmianowym.


Podstawą do określenia niezbędnej liczby auditodni dla systemu FSMS jest:


  • efektywna liczba personelu (ELP),
  • liczba planów HACCP,
  • liczba linii technologicznych,
  • kategoria wyrobu/usługi/klastru/kategorii łańcucha żywnościowego, mająca zastosowanie w organizacji,
  • liczba oddziałów/lokalizacji,
  • posiadanie lub brak stosownego certyfikowanego systemu zarządzania np. QMS, EMS, BHP.


Przy certyfikacji systemu zarządzania FSMS do określenia liczby auditodni CCJ wykorzystuje poniższą tabelę 1. Objaśnienie kategorii/klastra łańcucha żywnościowego podano w tabeli 2.


Tabela 1

Kategoria

Podstawowy czas
auditu na miejscu, w dniach auditowych
TD

Liczba dni auditowych
dla każdego dodatkowego planu HACCP
TH

Liczba dni auditowych
przy braku stosownego
certyfikowanego systemu zarządzania
TMS

Liczba dni auditowych na liczbę pracowników
TFTE

Dla każdego
dodatkowego wizytowanego
oddziału

A

0,75

0,25

0,25

1-19=0

50%
minimalnego czasu auditu na miejscu

B

0,75

0,25

20-49=0,5

C

1,50

0,50

50-79=1,0

D

1,50

0,50

80-199=1,5

E

1,00

0,50

200-499=2,0

F

1,00

0,50

500-899=2,5

G

1,00

0,25

900-1299=3,0

H

1,00

0,25

1300-1699=3,5

I

1,00

0,25

1700-2999=4,0

J

1,00

0,25

3000-5000=4,5

K

1,50

0,50

>5000=5,0

Tabela 2 - Kategorie/klastry łańcucha żywnościowego

Klaster

Kody kategorii

Podkategoria

Przykłady działalności

GOSPODARKA ROLNA

A

HODOWLA ZWIERZĄT

A1

Hodowla zwierząt w celu uzyskania mięsa/mleka/jaj/miodu.

Hodowla zwierząt (innych niż ryby i owoce morza) wykorzystywanych do produkcji mięsa, jaj, mleka, lub miodu

Hodowla, wychów, traperstwo i łowiectwo (ubój w miejscu upolowania).

A2

Hodowla ryb i owoców morza.

Hodowla ryb i owoców morza wykorzystywanych do produkcji mięsa

Hodowla, odłów i rybołówstwo (ubój w miejscu odłowu).

B

UPRAWA ROŚLIN

B1

Uprawa roślin (innych niż zboża i rośliny strączkowe).

Uprawa lub zbiór roślin (innych niż zboża i rośliny strączkowe): wyroby ogrodnictwa (owoce, warzywa, przyprawy, grzyby, itp.) I hydrofity z przeznaczeniem na żywność.

B2

Uprawa zbóż i roślin strączkowych.

Uprawa lub zbiór zbóż i roślin strączkowych z przeznaczeniem na żywność.

PRZETWÓRSTWO ŻYWNOŚCI I PASZ

C

PRZETWÓRSTWO ŻYWNOŚCI

C1

Przetwórstwo

łatwo psujących się wyrobów pochodzenia zwierzęcego.

Produkcja wyrobów pochodzenia zwierzęcego, w tym wyrobów z ryb i owoców morza, mięsa, jaj, mleka i ryb.

C2

Przetwórstwo łatwo psujących się wyrobów pochodzenia roślinnego.

Produkcja wyrobów pochodzenia roślinnego, w tym wyrobów z owoców i świeżych soków, wyrobów z warzyw, zbóż, orzechów i roślin strączkowych.

C3

Przetwórstwo łatwo psujących się wyrobów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego

(wyroby mieszane).

Produkcja mieszanych wyrobów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, w tym pizza, lazania, kanapki, pierogi, dania gotowe do spożycia.

C4

Przetwórstwo wyrobów trwałych w temperaturze otoczenia.

Produkcja wyrobów żywnościowych z dowolnego źródła pochodzenia, które są przechowywane i sprzedawane w temperaturze otoczenia, w tym wyroby w puszkach, suchary, przekąski, olej, woda pitna, napoje, makaron, mąka, cukier, sól spożywcza, suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

D

PRODUKCJA PASZ

D1

Produkcja pasz.

Produkcja pasz z jednego lub mieszanego źródła pochodzenia, przeznaczonych do karmienia zwierząt wykorzystywanych do produkcji żywności.

D2

Produkcja karmy dla zwierząt domowych.

Produkcja pasz z jednego lub mieszanego źródła pochodzenia, przeznaczonych do karmienia zwierząt nie wykorzystywanych do produkcji żywności.

KATERING

E

KATERING

Przygotowanie, przechowywanie oraz jeżeli to właściwe, dostawa żywności do konsumpcji w miejscu przygotowania lub jednostce satelickiej.

SPRZEDAŻ DETALICZNA, TRANSPORT ORAZ PRZECHOWYWALNICTWO

F

DYSTRYBUCJA

F1

Sprzedaż detaliczna i hurtowa.

Dostarczanie gotowych wyrobów żywnościowych do konsumenta (punkty sprzedaży detalicznej, sklepy, hurtownie).

F2

Pośrednictwo w handlu/handel żywnością.

Kupowanie i sprzedawanie wyrobów żywnościowych na własny rachunek lub w roli agenta.

G

ŚWIADCZENIA USŁUG TRANSPORTOWYCH I PRZECHOWALNICZYCH

G1

Świadczenie usług transportowych i przechowalniczych dla łatwo psującej się żywności i pasz.

Obiekty przechowalnicze i pojazdy dystrybucyjne stosowane w przechowalnictwie i transporcie łatwo psującej się żywności i pasz.

G2

Świadczenie usług transportowych i przechowalniczych dla żywności i pasz trwałych przechowywanych w temperaturze otoczenia.

Obiekty przechowalnicze i pojazdy dystrybucyjne stosowane w przechowalnictwie i w transporcie żywności i pasz trwałych przechowywanych w temperaturze otoczenia.

USŁUGI POMOCNICZE

H

USŁUGI

Świadczenie usług związanych z bezpieczną produkcją żywności, w tym zaopatrzenie w wodę, zwalczanie szkodników, usługi czyszczenia, gospodarka odpadami.

I

PRODUKCJA OPAKOWAŃ I MATERIAŁÓW OPAKOWANIOWYCH DO ŻYWNOŚCI

Produkcja materiału opakowaniowego do żywności.

J

PRODUKCJA WYPOSAŻENIA

Produkcja i opracowanie wyposażenia do przetwarzania żywności i automatów do sprzedaży żywności.

ŚRODKI BIOCHEMICZNE

K

PRODUKCJA ŚRODKÓW (BIO)CHEMICZNYCH

Produkcja dodatków do żywności i pasz, witamin, składników mineralnych, biokultur, przypraw, enzymów i środków pomocniczych w procesie.

Pestycydy, leki, nawozy, środki czyszczące.


Zasady ustalania minimalnego czasu dla auditu początkowej certyfikacji

Minimalny czas auditu dla pojedynczego oddziału/lokalizacji, Ts oblicza się wg wzoru:


Ts=(TD+TH+TMS+TFTE)

gdzie:


  • TD - podstawowy czasu auditu na miejscu, w dniach,
  • TH - liczba dni auditowych dla dodatkowych planów HACCP,
  • TMS - liczba dni auditowych przy braku stosownego systemu zarządzania (nie dodaje się dodatkowej liczby dni auditowych, gdy certyfikat systemu zarządzania np. QMS, EMS obejmuje zakres bezpieczeństwa żywności dla odpowiednego wyrobu/usługi),
  • TFTE - liczba dni auditowych na liczbę pracowników.


Czas trwania auditu określa się zakładając, że zmiana liczby personelu jest wartością ciągłą, a nie skokową.


W czasie nadzoru nad certyfikacją dokonuje się przeglądu czasu trwania planowanych auditów w nadzorze i dla ponownej certyfikacji pod względem jego aktualności.


W czasie auditu początkowej certyfikacji zawsze przeprowadza się audit I etapu. Czas trwania auditu I etapu wynosi 20 % czasu trwania auditu na miejscu. CCJ praktycznie planuje od.0,5 do 2 auditodnia w zależności od wielkości liczby personelu.


Przy wyznaczaniu liczby auditodni konieczne jest uwzględnienie:

  • wielkość i złożoność organizacji,
  • złożoność procesu technologicznego,
  • złożoność przepisów prawnych obowiązujących w danym sektorze,
  • liczbę procesów realizowanych na zewnątrz objętych zakresem FSMS,
  • wyniki wszystkich poprzednich auditów (dotyczy procesu ponownej certyfikacji).


Zasady ustalania czasu trwania auditu dla organizacji wielooddziałowych/wykonujących działalność w różnych lokalizacjach

Organizacja wielooddziałowa rozumiana jest jako organizacja posiadająca zidentyfikowaną siedzibę centralną (nazywaną dalej centralą - lecz niekoniecznie spełniającą rolę głównego zarządu w organizacji), w której są planowane, nadzorowane lub zarządzane określone działania, oraz sieć biur lokalnych lub filii (oddziałów), w których działania te są wykonywane w całości lub częściowo. Organizacja wielodziałowa może być jedną osobą prawną lub nie, przykłady organizacji wielooddziałowych, to:


  • organizacja posiadająca różne lokalizacje stałe lub tymczasowe,
  • organizacje działające na zasadzie franczyzy,
  • przedsiębiorstwo produkcyjne, które ma sieć biur sprzedaży,
  • przedsiębiorstwo usługowe mające wiele oddziałów świadczące podobne usługi,
  • przedsiębiorstwo prowadzące działalność w wielu filiach.


Oddział tymczasowy rozumiany jest jako oddział, który został ustanowiony przez organizację w celu wykonywania określonej pracy lub usługi w pewnym okresie czasu, a który nie będzie oddziałem stałym (np. punkt sprzedaży).


CCJ stosuje próbkowanie dla organizacji wielooddziałowej z zachowaniem następujących zasad:


  • centrala oraz minimum 20 oddziałów o stałej lokalizacji objęte są jednym systemem zarządzania, w ramach którego organizowany jest wspólny przegląd zarządzania. Audity wewnętrzne prowadzone są według spójnego programu, inicjowane są wspólne zmiany w systemie zarządzania i dokumentacji systemowej w ramach doskonalenia, rozpatrywania skarg, itp.,
  • wszystkie oddziały muszą mieć prawne lub kontraktowe powiązanie z centralą, które określają jej uprawnienia,
  • w oddziałach realizowane są tego samego rodzaju procesy, podobnymi metodami i według podobnych procedur stosuje się zasady próbkowania,
  • jeżeli w jednym oddziale stwierdzona jest niezgodność to w pozostałych oddziałach powinna być przeanalizowana taka sama sytuacja i również podjęte działania korygujące i/lub zapobiegawcze. Możliwe jest zwiększenie próbkowania w tych obszarach do czasu upewnienia się, że sytuacja się ustabilizowała,
  • jeżeli w jednym oddziale stwierdzona jest niezgodność to w pozostałych oddziałach powinna być przeanalizowana taka sama sytuacja i również podjęte działania korygujące i/lub zapobiegawcze. Możliwe jest zwiększenie próbkowania w tych obszarach do czasu upewnienia się, że sytuacja się ustabilizowała,
  • jeżeli została stwierdzona niezgodność z wymaganiami normy w jednym oddziale to dotyczy to całej organizacji wielooddziałowej i nie można wydać certyfikatu dla całości; nie można po fakcie zapisania niezgodności wyłączać oddziału, w którym tą niezgodność stwierdzono.


Na podstawie danych zawartych w zapytaniu ofertowym i/lub wniosku o certyfikację CCJ określa liczbę oddziałów/lokalizacji, które zostaną poddane auditowi. Przy określaniu liczby auditodni w organizacji wielooddziałowej/wykonującej działalność w różnych lokalizacjach CCJ stosuje poniższe zasady.


W przypadku, gdy organizacja w danych wejściowych poda, że jest organizacją wielooddziałową lub zlokalizowaną w wielu miejscach - do 20 oddziałów/lokalizacji, wówczas CCJ przeprowadza audit we wszystkich oddziałach/miejscach lokalizacji.


Przy obliczaniu minimalnego czasu auditu dla każdego dodatkowego oddziału/lokalizacji, Tm CCJ stosuje poniższy wzór:


Tm=Ts x 50 %


W przypadku, gdy organizacja w danych wejściowych poda, że jest organizacją wielooddziałową lub zlokalizowaną w wielu miejscach - powyżej 20 oddziałów/lokalizacji wówczas CCJ przeprowadza audit w wybranych oddziałach/miejscach lokalizacji stosując zasady próbkobrania określone w poniższej tabeli 3.


Tabela 3

Całkowita liczba oddziałów/lokalizacji
1 - 20 (x) 21 22 23 24 25 26 27 28
Liczba oddziałów/lokalizacji powyżej 20 0 1 2 3 4 5 6 7 8
Dodatkowa liczba oddziałów/lokalizacji do auditowania 0 1 1 1 1 1 2 2 2
Liczba oddziałów/lokalizacji do auditowania x 21 21 21 21 21 22 22 22
  • Próbkowanie dla więcej niż 20 oddziałów prowadzi się w proporcji 1 oddział/lokalizacja na 5 oddziałów/lokalizacji, przy wartości minimalnej 20 oddziałów/lokalizacji. Wszystkie oddziały/lokalizacje wybierane są losowo.
  • W procesie początkowej certyfikacji, nadzoru i ponownej certyfikacji Centrala organizacji wielooddziałowej jest zawsze poddana ocenie.
  • Próbkowanie w organizacji wielooddziałowych CCJ stosuje tylko dla organizacji posiadających więcej niż 20 oddziałów/lokalizacji i tylko w przypadku kategorii A, B, E, F i G. (Patrz tabela 3)
  • Zasady te dotyczą zarówno auditów certyfikacyjnych jak i w nadzorze.


Zasady ustalania liczby auditodni dla organizacji wnioskującej o certyfikację zintegrowanych systemów zarządzania lub organizowania auditu połączonego

CCJ dla organizacji, które certyfikują system FSMS zintegrowany z, np.: QMS, BHP, ISMS, EMS, AQAP, stosuje następującą zasadę:


  • podstawą do wyliczania liczby auditodni jest efektywna liczba personelu w organizacji niezbędna w czasie auditu,
  • część wspólna dla zintegrowanego systemu wynosi nie więcej niż 20%.


Ponadto w określaniu ostatecznej liczby auditodni uwzględnia się:


  • rodzaj systemu zintegrowanego,
  • kompetencje zespołu auditującego,
  • stopień udokumentowania (zintegrowania) systemu,
  • występujące zagrożenia,
  • redukcja lub zwiększanie czasu trwania auditu.


W ramach określania czasu trwania auditu mają zastosowanie zniżki lub zwyżki w przypadkach określonych poniżej

Zniżki mogą dotyczyć organizacji, w których:


  • którą CCJ wcześniej już certyfikował,
  • które nie są odpowiedzialne za projektowanie lub inne elementy normy,
  • w których brak jest lub jest niskie ryzyko związane z wyrobem/procesem technologicznym,
  • posiadających dojrzały system zarządzania lub posiadających doświadczenie w innych systemach zarządzania, uznany przez inną akredytowaną jednostkę certyfikującą (trzecią stronę),
  • które działają na bardzo małym terenie w odniesieniu do liczby pracowników (np. tylko kompleks biurowy),
  • w których realizowany jest audit połączony (w przypadkach równoczesnej współpracy z innymi jednostkami certyfikującymi),
  • które prowadzą działania o niskiej złożoności, np.:
    • mała liczba zatrudnionych pracowników,
    • niezłożona infrastruktura,
    • działania związane z jedną główną działalnością (np., przechowywanie, sprzedaż itp.),
    • w których wysoki procent zatrudnionych wykonuje same proste zadania,
    • identyczne działania na zmianach,
    • mała liczba wytwarzanych wyrobów,
    • proste funkcje w realizowanych procesach.


Suma zniżek nie może przekraczać 30 %.


Zwyżki mogą dotyczyć organizacji, w których:


  • które mają skomplikowaną logistykę obejmującą więcej niż jeden budynek lub lokalizację, w których prowadzona jest działalność np. konieczność auditowania oddzielnej ubojni,
  • występuje kilka typów wyrobu,
  • występuje skomplikowana technologia wytwarzania związana z dużą liczba linii produkcyjnych, operacyjnych programów wstępnych i Krytycznych Punktów Kontroli,
  • złożona jest infrastruktura i duża powierzchnia zabudowy,
  • prowadzone są badania w laboratorium zakładowym,
  • personel posługuje się kilkoma językami (co powoduje konieczność korzystania z tłumacza/tłumaczy lub wyklucza możliwość pracy poszczególnych auditorów niezależnie od siebie),
  • dużą liczbę przepisów regulujących działalność (np. żywność, leki, suplementy diety itp.),
  • w których systemy obejmują bardzo skomplikowane procesy lub stosunkowo dużą liczbę nietypowych czynności.


Suma wszystkich zniżek opisanych w niniejszych zasadach nie może przekraczać 30 % czasu określonego w tabeli 1.